Category: Columns


Nooit Meer Slapen #4: Voetbalshirt

Gisteren bracht ik in VPRO’s Nooit Meer Slapen mijn laatste bijdrage van deze week als gastschrijver. Waarom het hufterig en dom is van de KNVB om 69,95 euro te vragen voor een kindervoetbalshirt van het Nederlands Elftal.

Voetbalshirt

Vandaag begon het WK voetbal in Rusland. Op zoek naar het speelschema typte ik in eerste instantie heel naïef www.fifa.org in. Het is uiteraard – en veelzeggend – www.fifa.com. Company dus. Niet organisatie. Gisteren werd bekend dat het WK van 2026 niet naar Marokko gaat, maar naar een combinatie van Mexico, de VS en Canada, vooral omdat zij 12 miljard euro aan inkomsten zouden kunnen generen en Marokko maar de helft. Het motto van Fifa was vroeger: ‘For the love of the game’. Kennelijk maakte dat te veel cynische reacties los, want inmiddels is het ‘For the Game. For the world.

For the World. Heel de wereld? Nee, een klein landje bleef dapper weerstand bieden tegen kwalificatie voor het eindtoernooi. Inmiddels zijn onze 17 miljoen bondscoaches omgeschoold tot 17 miljoen voetbalinnovatiespecialisten en zijn we met z’n allen op zoek naar hoe het verder moet.

Mijn moeder is Zweeds. Zweden gaat wel naar het WK en ik had het een neef over de kansen van het Zweedse elftal sinds het vertrek van superster Zlatan Ibrahimovic. Mijn neef antwoordde: het gaat beter dan mét Zlatan. Vroeger wist elke tegenspeler wat onze tactiek zou zijn: alle ballen op Zlatan. En zo voelde het team zich ook. Zlatan and his minions. Maar nu is het een echt team.

Dat doet denken aan het eigenlijk niet meer dan redelijke Nederlands elftal dat in 2014 derde werd op het WK. Omdat het een hecht team was, dat speelde voor een droom en met het hart.

In een zoektocht naar het nieuwe Oranje gaat het veel over de jeugd. Spelen in het shirt van Oranje zou hun ultieme droom moeten zijn. Dus ik ging eens kijken wat die droom dan kost. In de webwinkel van de KNVB kost een officieel shirt van het Nederlands elftal voor kinderen 69,95 euro. Voor een shirt van een team dat zich al twee keer op rij niet weet te kwalificeren voor een eindtoernooi. 69 euro 95. Voor de goede orde: het is niet zo dat je dat bedrag krijgt van de KNVB als je kind bereid is om zich te associëren met dit team

Ik weet ook wel, maak zo’n shirt te goedkoop en de exclusiviteit en de trots vervliegt. Maar mensen, 69 euro 95 voordat een kind zich in oranje kan hijsen. Voor de gein keek ik even hoe dat in Zweden zat. Daar kun je uiteraard ook het officiële wedstrijdshirt kopen, van Adidas. Voor 45 euro trouwens, voor een shirt van een team dat zich wél in Rusland mocht melden. Maar de Zweedse bond heeft óók een shirt dat niet van een duur sportmerk is maar wél met het officiële logo van de Zweedse voetbalbond. Voor 20 euro. Dan maak je de droom van spelen voor het nationale elftal voor veel meer kinderen bereikbaar.

Noem me naïef, maar ik denk dat voetbal leuker wordt als het over meer gaat dan over geld alleen. En dat je dan dus als KNVB zegt: Nike, prima dat jullie volwassen bierbuiken een poot uitdraaien met onze shirtjes, maar kindershirtjes maken we niet duurder dan 35 euro.

En als we dan toch bezig zijn, doe de volgende keer maar weer eens wél een WK in een land als Marokko. Misschien íets minder profijtelijk, maar wat een feest kan dat zijn. En verander Fifa.com in Fifa.org. For the love of the game.

Nooit Meer Slapen #3: Macedonië

Deze week is Jasper vier dagen lang gastschrijver bij het VPRO Radio 1-programma Nooit Meer Slapen. Elke nacht, vlak na enen leest Jasper een kort verhaal of een column voor. Gisteren was dat het onderstaande. Je kunt de column ook hier terugluisteren.

Macedonië

Macedonië wil bij de EU. Maar Macedonië zit al in de EU, want Griekenland heeft een landstreek die Macedonië heet. En het lijkt wellicht wat vergezocht, maar de Grieken zijn bang voor verwarring. Dus om bij de EU te komen moet Macedonië van Griekenland van naam veranderen.

Pardon, ik bedoel dus niet dat het Griekse Macedonië van naam zou moeten veranderen, maar dat Griekenland wil dat het land Macedonië van naam veranderd.

En Macedonië wil zo graag bij de EU dat ze daartoe bereid zijn. Republiek Noord-Macedonië zou het worden. Tot de president van Macedonië – ik doel hier dus op toekomstig Noord-Macedonië – vandaag bekend maakte dat hij de benodigde grondswetwijziging om de naam van het land te veranderen niet zou tekenen. Waarmee het land op dit moment het best te omschrijven valt als Voormalig Toekomstig Noord-Macedonië.

Misschien hebben die Grieken toch een punt dat ze bang zijn voor verwarring. Maar ik kan me ook de bezwaren van de Macedonische president voorstellen.

Ten eerste moet je landnamen met koppeltekens vermijden, want dat gaan mensen toch verkeerd spellen. En, twee buurlanden met dezelfde basisnaam, maar dan met een andere windrichting ervoor, dat heeft toch de bijklank van een triest politiek conflict. Noord- en Zuid-Korea, Oost- en West-Duitsland, de Noordelijke Staten en Zuidelijke Staten in de Amerikaanse burgeroorlog. Geen associatie die graag aan je landsnaam ziet hangen.

Aan de andere kant, waar doen we moeilijk over, want het verdelen van landstreken tussen buurlanden – met bijbehorende naamgevingsdilemma’s – is een eeuwenoude Europese traditie. Dus het conflict tussen Griekenland en Voormalig Toekomstig Noord-Macedonië zou eerder een reden moeten zijn om het land zo snel mogelijk op te nemen in de EU dan om het erbuiten te houden.

Want overal in de EU spelen dit soort discussies. Baskenland: Spaans en Frans. Tirol: Italiaans en Oostenrijks. Friesland: Duits en Nederlands.

Neem alleen al de grens tussen België en Nederland. Vlaanderen, Brabant en Limburg zijn allemaal verdeeld over deze twee landen. En daarbij is de naamgeving geen parel van consistentie te noemen. Zo hebben we in België de provincies Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen, maar is er ook Zeeuws-Vlaanderen dat – de naam zegt het al – in Nederland ligt.

Noord-Brabant heeft als evenknie Vlaams-Brabant, wat dan weer niet direct onder Noord-Brabant ligt – daar ligt namelijk de Vlaamse provincie Antwerpen, Vlaams Brabant ligt daar weer onder. En Belgisch Limburg in België en in Limburg in Nederland.

Misschien dat wij als bestaande EU-landen qua landstreek- en regioaanduidingen eerst zelf eens orde op zaken kunnen stellen, voordat we eisen gaan stellen aan aspirant EU-leden.

Ik stel dus bij deze een EU-norm voor, voor consistent naamgevingsbeleid voor grensstreken. Volgens deze norm wordt een regio die in twee landen ligt voortaan in eerste instantie aangeduid naar het land waarin het ligt en dan indien nodig ook nog op windrichting. Dus dan hebben we straks: Belgisch Limburg en Nederlands Limburg, Nederlands-Brabant en Vlaams-Brabant. Aan Belgische zijde Oost-Belgisch Vlaanderen en West-Belgisch Vlaanderen, en in Nederland geen Zeeuws-Vlaanderen, maar Nederlands Vlaanderen.

En dan zegt u wellicht: ‘Wat doen we dan met de Belgische bestuursregio Vlaanderen de tegenhanger van Wallonië?’ Welnu, die heet voortaan uiteraard Belgisch Vlaanderen.

Aan de hand van dit objectieve naamgevingssysteem kan vervolgens ook het Grieks-Macedonische naamgevingsconflict worden opgelost. De Griekse landstree Macedonië heet voortaan Grieks-Macedonië en het huidige land Macedonië wordt dan… Macedonisch-Macedonië. En dan kan er van enige verwarring geen sprake meer zijn.

Nooit Meer Slapen #2: Logica

Deze week is Jasper vier dagen lang gastschrijver bij het VPRO Radio 1-programma Nooit Meer Slapen. Elke nacht, vlak na enen leest Jasper een kort verhaal of een column voor. Gisteren was dat het onderstaande. Je kunt de column ook hier terugluisteren.

Logica

Er dreef vanochtend een schip voor de kust van Italië. Een schip met 629 uit zee opgepikte migranten.
Waaronder 123 minderjarigen, 11 kleine kinderen en zeven zwangere vrouwen.
Het schip heeft eigenlijk maar plaats voor 380 mensen.
De migranten aan boord wisten dat de kans dat je Europa nog binnenkomt steeds kleiner is, maar ze proberen het toch. Want in Europa hebben ze een kans op een beter bestaan, denken ze.
Logisch.

Het schip is van een hulporganisatie die de Middellandse Zee op gaat om mensen te redden, sinds de EU dat niet meer doet.
Ze vinden dat je mensen niet kunt laten verdrinken. Ook als die mensen er zelf voor hebben gekozen om in een rubberboot te stappen van smokkelaars die voor veel geld een droom verkopen. En een zwemvestje waarmee je niet blijft drijven.
En als die smokkelaars hun bootje met handelswaar dan bewust afzetten in de buurt van zo’n reddingsschip, ook dan laat je ze niet verdrinken.
Logisch.

Toen in de EU alle binnengrenzen werden opgedoekt kwam er een Europese grensorganisatie om de buitengrenzen te beschermen. Frontex. Daarvoor maakte de EU een budget vrij van 145 miljoen euro per jaar. 145 miljoen euro, misschien net één stadion voor een poulewedstrijd voor het WK voetbal.
En dus was de grens lek.
En dus kwamen de migranten.
Logisch.

Het schip werd niet toegelaten tot Italiaanse havens, want de huidige Italiaanse regering vindt dat het wel een keer mooi is geweest.
Italië heeft inmiddels zo’n 600.000 migranten opgevangen.
En omdat in de EU vluchtelingen asiel aan moeten vragen in het eerste land waar ze aankomen blijven ze ook in Italië. Behalve Griekenland en Italië is er dus geen land in de EU dat dit zogenaamde ‘Dublin’-verdrag graag ziet veranderen.
En dus sluit Italië de havens.
Logisch.

Er dreef vanochtend een schip voor de kust van Italië.
Een schip met 629 uit zee opgepikte migranten.
Waaronder 123 minderjarigen, 11 kleine kinderen en zeven zwangere vrouwen.
Op een schip dat eigenlijk maar plaats heeft voor 380 mensen.

En dat is allemaal zo verdomd logisch.

Donorendum – Column EenVandaag

Jawel mensen, we krijgen misschien toch nog een keer een referendum! De Eerste Kamer heeft aangekondigd dat ze pas zal stemmen over de intrekking van het referendum ná de deadline voor de 300.000 benodigde steunbetuigingen voor het door GeenStijl voorgestelde referendum over de donorwet. Dus het referendum leeft nog, dankzij de instituten die onze democratische rechtstaat beschermen: de Eerste Kamer en Geen Stijl.

De actie van de Eerste Kamer is een dubbele tegenvaller voor minister van Binnenlandse Zaken Ollongren, wiens partij D66 de donorwet indiende, en die binnen de coalitie de taak heeft gekregen de referendumwet af te schaffen.

Republikeinendag – column EenVandaag

Het koningshuis heeft het tij weer mee. De twijfel over hoe Willem Alexander het zou gaan doen is geweken. Dat hele LuckyTV heeft alleen maar positief uitgepakt voor het imago van Wim-Lex, vette nieuwe foto’s van Erwin Olaf waar je Beyoncé jaloers is, en de ene naar de andere columnist bekent dat hij of zij de Oranjes stiekem best wel te hachelen vindt. Zelfs Max Pam, nota bene lid van het republikeins genootschap, heeft zich erbij neergelegd dat het koningshuis – voorlopig – blijft.

De republikeinen benaderen de monarchie volledig rationeel. Steeds weer leggen ze uit wat er niet klopt aan de monarchie.

Raadsleden – column EenVandaag

Jasper deed bij de vrijdagse politieke uitzending van Eenvandaag in Nieuwspoort een column. Over de VVD en de toch ietwat magere vergoeding van Raadsleden, vooral in kleinere gemeenten.

Dus kort samengevat ziet het beloningsbeleid van de VVD er als volgt uit. Gemeenteraadsleden en leraren, met te weinig geld en een prima imago, die geef je een imagecampagne. En grootverdieners in de publieke sector, die geen goed imago hebben, juist omdat ze zoveel verdienen, die geef je meer geld.

> Lees meer

Den Helder – column EenVandaag

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen hield Radio EenVandaag een lokatieuitzending in Den Helder. Jasper deed een column over zijn oude thuisstad.

“Als je op de vraag waar je bent opgegroeid antwoord met ‘Den Helder’, dan kun je meestal rekenen op een wat meewarige blik. Alsof je anno 2018 nog steeds in een Lada rijdt en daar bovenop net de diagnose terminale cholera hebt gekregen. Als Donald Trump Den Helder had gekend had hij het waarschijnlijk een shithole city genoemd.”

Bekijk en beluister de hele column hier.

Column: Twijfel en Redelijkheid

Column tijdens de Volkskrant columnistenmarathon 2018:

Vlak voordat ze in Charlottesville werd doodgereden bij een protest tegen neonazi’s, schreef Heather Heyer op Facebook: ‘If you’re not outraged, you’re not paying attention.’

Ik let op. Ik houd het nieuws in de gaten, lees verschillende kranten. Maar waarom ben ik dan niet woedend? Verbijsterd, ja. Boos zelfs misschien. Maar woedend?

Terwijl er in 2017 genoeg was om woedend over te zijn. Bedrijfswinsten stegen, maar lonen nauwelijks. Het onverholen racisme nam toe en het verholen racisme misschien nog wel meer. 1,4 miljard om Shell en Unilever hier te houden, terwijl de uitstroom van leraren gestopt moet worden met een imagocampagne. Gordon die niet trouwde. Het Nederlands elftal. Gewoon, alles aan het Nederlands elftal.

Dus waarom geen woede? Juist omdát ik, doordat ik geïnformeerd ben, ook de tegenargumenten ken. Dat xenofobie gevoed wordt door onzekerheid over de toekomst. Dat een overheid die mensen pampert, mensen initiatiefloos maakt. Klinkt allemaal redelijk. Redelijk genoeg voor net dat beetje twijfel dat woede smoort. Pro-tabakslobbyisten noemden twijfel hun voornaamste wapen. Zolang er ook maar een beetje twijfel zou zijn over de dodelijkheid van sigaretten, zou er niks veranderen.

Twijfel als wapen. Misschien is dát wel waarop ik in 2017 níét goed genoeg gelet heb.

V&D en De Dijk

Dinsdagmiddag, na school.
Op zaterdag werk ik bij de bollenboer, op maandag en woensdag loop ik folders, maar op dinsdag ga ik na school even de stad in.
Dan ga ik naar de V&D, een groot betonnen pand aan de Beatrixstraat in Den Helder. Door de draaideuren naar binnen, langs de restanten van de schoolcampus de kelder in. Naar de muziekafdeling. Me even verlekkeren aan het nieuwste model Walkman en dan naar de CD-singles. Naar de afgeprijsde CD-singles om precies te zijn, want gewone CD-singles kosten 15 gulden per stuk. En voor 2,5 halve single, voor 40 gulden heb je een CD. Daar moest ik een hele dag voor bij de bollenboer werken. Gek eigenlijk, dat er op Internet zo’n weelderige illegale handel in muziek is ontstaan.

De afgeprijsde CD-singles liggen in een grote bak door elkaar. Je hebt ze van 5 gulden of 2 gulden 50.
Regelmatig vis ik iets uit die bak wat ik een keertje op de radio heb gehoord. Niet heel vaak, want dan hadden ze niet in de uitverkoopbak gelegen.
The Hooters: 25 Hours a Day.
Melissa Etheridge: Dance Without Sleeping.
The Pilgrims: Can’t Resist.
Nooit echt bekend geworden, maar vaak wel goed. Het zijn de net-niet hits. En de niet-hits, dat ook.

Ik zie een singletje liggen van De Dijk: ‘Melkboer met de Blues.’
De Dijk.
Op school kent iedereen De Dijk. Of kennen, iedereen heeft ervan gehoord, want De Dijk speelt overal. Lang niet iedereen heeft dat gezien, maar het lijkt wel of iedereen er het gevoel bij heeft van ‘dat is goed.’
‘Melkboer met de Blues.’
De blues. Die ken ik. Ik heb een cassettebandje met daarop John Lee Hooker, BB King, John Hiatt, Muddy Waters, Rory Block. Tot op de dag van vandaag heb ik geen idee hoe ik aan dat bandje ben gekomen, maar het is bingo. De intensiteit en het gevoel dat erin ligt. Dit is totaal anders, onbekend. Maar met al mijn 13 jaar vind ik het mooi.

‘Melkboer met de Blues.’
De Dijk én De Blues. Dat moet dan haast wel een goeie combinatie zijn.
En op dat moment ken ik nog niet het nummer van De Dijk getiteld ‘Uitverkoop’ waarin Van der Lubbe bezingt hoe hij zijn eigen plaat in de uitverkoopbak ziet liggen. Dus me onbewust van de ironie van mijn handeling vis ik het singletje uit de uitverkoopbak.
Eigenlijk op de gok.

Zoals ik zei, soms koop ik singletjes omdat ik ze op de radio gehoord heb, maar soms ook omdat ik de artiest ken, maar het nummer dan toevallig niet. Of omdat de hoes me aanstaat.
Op gok gekochte singles zijn eigenlijk het spannendst, want dan ga je dat thuis voor het eerst opzetten en dán pas blijkt of het een goed bestede 2 gulden 50 zijn geweest.

Ik doe ‘Melkboer met de Blues’ in mijn CD-speler. Van Sony natuurlijk, dat zijn de beste. En losse componenten, niet zo’n nep plastic alles-in-één ding. Dat ik aan die prijzige losse componenten vrij beroerde tweedehands speakers heb hangen doet me verder niks. En het doet Huub ook niks.
Een akoestische gitaar zet in en Huub zingt:

“Is dit 92?” vroeg de melkboer aan de vrouw
Dit is 35 melkman hoe heb ik het nou
Ik loop nog in mijn duster wat is u vroeg vandaag
Dat is voor u een weet mevrouw voor mij is dat de vraag
Zullen niet de eerste nu straks de laatste zijn?
Melkman alles goed met u of doet het ergens pijn?
Oh de pijn is overal mevrouw en veel erger dan bij mij
het rommelt in de verte en het komt alsmaar dichterbij”

Het is 1993, acht jaar voor de opkomst van Fortuyn. 12 jaar voor de opkomst van Wilders. En Huub van der Lubbe verwoordt de onvrede die hij om zich heen ziet:

“We hebben hier alles wat we willen en toch is niemand blij
Het rommelt in de verte en het komt alsmaar dichterbij”
Van der Lubbe bezingt de onvrede, maar ik hoor vooral zijn stem, de bas die invalt, een piano. Elektrische gitaar, dan de blazerssectie. Als een Hollandse Memphis Soul Stew wordt het nummer opgebouwd.

En ik.
Ik denk: het kan dus. De Blues. In het Nederlands.
Fuck.
Ik ben om.

Dankzij De Dijk. En de V&D.

Angstaanjager

Update: een uitgebreidere versie van dit stuk verscheen als Opiniestuk in NRC.

Bij het Radio 1 programma WNL op Zaterdag werd afgelopen zaterdag met twee gasten gediscussieerd over het nieuws dat je kanker kunt krijgen van verwerkt vlees. Deze twee gasten waren (horeca)onderneemster Nina Pierson en Tweede Kamerlid Hanke Bruins Slot.

Vlees staat nu in dezelfde categorie van kankerverwekkende stoffen als bijvoorbeeld asbest,’ zo zette presentatrice Margreet Spijker de boel lekker op scherp in haar introductie.

Alleen, verwerkt vlees is niet even kankerverwekkend als asbest. De WHO heeft verwerkt vlees inderdaad in eenzelfde categorie geplaatst als asbest, maar die categorie houdt in: ‘hiervan weten we zeker dat het het risico op kanker verhoogt’. Die categorie zegt dus niet hoe erg het je risico op kanker verhoogt, maar hoe zeker de WHO is dát het het risico op kanker verhoogt. Dat was niet zo handig gebracht van de WHO, maar gelukkig werd dit in bijvoorbeeld de Volkskrant en NRC prima uitgelegd.

Na de introductie van Spijkers vertelt onderneemster Nina Pierson – die restaurants runt waar veel groente worden verkocht – over haar vader die altijd heel veel vlees at en die kanker kreeg (‘ik zeg niet dat het daardoor kwam’) en ondanks dat hij was opgegeven door een streng dieet zonder vlees nog elf jaar bleef leven. Harms Slot vond dat de WHO toch wel enige paniek had gezaaid. Ik zat op het puntje van mijn stoel. “Nu gaat ze uitleggen hoe het zit,” dacht ik. Nee. “Ja, want wat ze eigenlijk bedoelen is dat je wel vlees kunt eten, maar met mate.” Vloekend zat ik in de auto. “Leg het nou uit, leg het nou uit!” Het programma nodigde mij als luisteraar mee om via Twitter mee te praten en ik zette dan maar de auto stil en stuurde ik een paar tweets naar het programma over de werking van de WHO categorisatie.

Ondertussen haakt Margreet Spijker in op de paniek die Bruins Slot aanstipte: “Je zou er paniekerig van worden, vlees net zo kankerverwekkend als asbest.” Joh. Gelukkig kwam daarna in een opgenomen interview eindelijk een ‘voedingsdeskundige’ aan het woord, Martijn Katan. Ik heb even gegoogled. De beste man is emiritus hoogleraar voedingsleer aan de UVA, maar om een of andere mysterieuze reden werd dit niet genoemd. Hij vergeleek verwerkt vlees qua dodelijkheid met een aardappelmesje en roken met een machinegeweer. Goeie metafoor, maar ook hij legde helaas niet uit hoe asbest en verwerkt vlees nou in dezelfde categorie terecht kwamen. En de studiogasten ook niet. En de presentatrice al helemaal niet. Mijn tweets werden niet genoemd.

Dus, iemand die naar dit item op de nationale radiozender Radio 1 luisterde heeft een aantal keer te horen gekregen dat verwerkt vlees net zo kankerverwekkend is als asbest zonder dat dit weerlegd wordt. WNL op Zaterdag trok de conclusie dat er paniek was ontstaan, maar het enige wat het programma deed was zelf bijdragen aan die paniek.

Het kan zijn dat de redactie geen kranten leest, maar dan hadden ze ter voorbereiding van het item toch even de zoektermen ‘kanker’ en ‘vlees’ kunnen intikken op de sites van NRC en Volkskrant en daarmee eerder genoemde artikelen kunnen vinden.

Ik heb een banger vermoeden. Ik denk dat ze het wel wisten. Ik denk dat WNL op Zaterdag kostte wat het kost niet slimmer wil zijn dan de luisteraar. Dat vooral de angst die de luisteraar voelt moest worden verwoord. Dat daarom een discussie over de relatie tussen kanker en vlees wordt gevoerd met een horecaonderneemster en een Tweede Kamerlid. Dat daarom een emiritus hoogleraar niet als zodanig wordt geïntroduceerd. Dat daarom informatie wordt weggelaten die het item minder urgent maakt.

Ze hadden het item kunnen openen door uit te leggen hoe het zat. Maar dan heb je toch een minder spectaculair item en dan spreek je het onderbuikgevoel van de luisteraar tegen. En daar is WNL pas echt als de dood voor.